Monteneqronun Azərbaycanla enerji əməkdaşlığını inkişaf etdirmək üçün böyük potensialı var. Ölkə Xəzər regionundan Albaniyaya qədər uzanan qaz kəməri layihəsi üzərində işləməyi nəzərdə tutur və Azərbaycanın Balkanlarda və bütövlükdə Avropada enerji sabitliyinin təmin edilməsindəki rolunun çox əhəmiyyətli olduğuna inanır.
Monteneqronun Energetika və Dağ-mədən naziri Admir Şahmanoviç “Report”a verdiyi müsahibədə Azərbaycanla enerji sahəsində əməkdaşlıq perspektivləri, regional enerji təhlükəsizliyi, yaşıl enerji keçidi və Avropa enerji bazarına inteqrasiya prosesindən danışıb.
O, həmçinin ölkəsinin bərpa olunan enerji layihələri, Azərbaycanla investisiya imkanları və qarşıdakı dövr üçün planlaşdırılan iri infrastruktur layihələri barədə ətraflı məlumat verib.
“Report” müsahibəni təqdim edir.
– Monteneqro Azərbaycanla enerji əməkdaşlığı üçün ən perspektivli istiqaməti hansı hesab edir?
– Hazırda biz Xəzər regionundan Albaniyaya qədər uzanan qaz kəməri üzərində işləməyi planlaşdırırıq. Bu qaz kəmərinin Bosniya və Herseqovina, eləcə də Xorvatiya istiqamətində uzadılmasında maraqlıyıq. Hökumətimizin həmçinin əsas yol boyunca yeni bir layihə həyata keçirmək planı var. Biz sadəcə olaraq nəqliyyat dəhlizi boyunca boru xətti çəkmək və bu potensial layihə ilə birlikdə onu inkişaf etdirmək istəyirik. Bu layihə vasitəsilə biz Avropa İttifaqının enerji dəhlizini gücləndirməklə yanaşı, Azərbaycana Avropa İttifaqına daha çox enerji ixrac etmək üçün əlavə imkanlar yaratmağı hədəfləyirik.
– Azərbaycan qazının Balkan regionuna nəqlinin genişləndirilməsi Monteneqro üçün nə dərəcədə vacibdir?
– Hesab edirəm ki, Azərbaycanın Balkanlarda və bütövlükdə Avropada enerji sabitliyinin təmin edilməsində rolu çox əhəmiyyətlidir. Qaz həm Balkanlar, həm də Avropa İttifaqı üçün baza enerji təchizatı baxımından çox vacibdir. Ümumilikdə, əməkdaşlığın inkişafı üçün böyük potensial var; biz sadəcə olaraq tikinti və infrastruktur işlərini mümkün qədər tez həyata keçirməliyik. Çünki enerjiyə tələbat hər il artır. Hal-hazırda məlumat mərkəzləri və süni intellekt texnologiyalarını inkişaf etdiririk. Bu tələbat artmaqda davam edəcək və biz belə sürətli inkişafa hazır olmalıyıq.
– Sizcə, Azərbaycan şirkətləri Monteneqronun yaşıl enerji sektorunda iştirak edə bilərmi?
– Azərbaycan investisiyaları bizim üçün çox xoş qarşılanır. Azərbaycanın Monteneqroda “Portonovi” adlı böyük bir investisiyası var və biz ölkəmizdə Azərbaycan investorlarının daha geniş təmsil olunmasını istərdik. Digər sektorlara gəldikdə isə, ölkəmizdəki qanunların demək olar ki, 100%-i Avropa İttifaqının qanunvericiliyi ilə uyğunlaşdırılıb. Beləliklə, Aİ-də qüvvədə olan hər şey Monteneqroda da eyni dərəcədə keçərlidir və biz qanunlar çərçivəsində investisiyalara açığıq.
– Monteneqro regional enerji təhlükəsizliyi üçün hansı birgə layihələri prioritet hesab edir?
– Biz enerji sektorumuzda böyük bir investisiya dövrünə başlamışıq və bu, ilk növbədə bərpa olunan enerji sahəsini əhatə edir. Günəş və külək parklarını inkişaf etdiririk, eyni zamanda su elektrik stansiyaları üzərində paralel işləyirik.
Bundan əlavə, biz maye təbii qaz (LNG) terminalının və 500 meqavatlıq qaz stansiyasının tikintisi ilə bağlı çox iddialı bir layihə həyata keçiririk. Bunlar qarşıdakı dövr üçün əsas prioritetlərimizdir. Eyni zamanda, bütün bu layihələri enerji saxlama sistemlərinə (batareyalara) və ötürmə şəbəkələrinə investisiyalar vasitəsilə bir-biri ilə əlaqəli şəkildə inkişaf etdiririk.
– Qərbi Balkan ölkələrinin enerji keçidi prosesində Monteneqro üçün əsas çətinlik nədir?
– Əsas çətinlik enerji mənbələrinə alternativlər tapmaq və eyni zamanda dayandırılacaq sektorları əvəz edəcək yeni iş yerləri yaratmaqdır. Şəhərlərimizdən birində istilik elektrik stansiyası və kömür mədəni var. Bu obyektlər bağlandıqda insanlar işlərini itirəcək və həmin şəhərin iqtisadiyyəti faktiki olaraq çökəcək. Buna görə də biz təkcə enerji keçidinə diqqət yetirməməli, həm də yeni yaşıl iş yerləri yaratmalı və bu sektorda çalışan insanlara alternativlər təqdim etməliyik.
– Monteneqro hazırda Avropa enerji bazarına inteqrasiya prosesinin hansı mərhələsindədir?
– Biz bütün lazımi qanunları qəbul etmişik və hazırda təsdiq mərhələsindəyik. Yəni bazar birləşdirilməsi prosesinə başlamışıq. Ümid edirik ki, qarşıdakı bir il yarım ərzində Monteneqro Avropa enerji bazarının bir hissəsinə çevriləcək.
– Nəhayət, gələn ay Azərbaycanda keçiriləcək Bakı Enerji Həftəsində iştirak etməyi planlaşdırırsınızmı? Orada Azərbaycanla əməkdaşlıq çərçivəsində hər hansı yeni layihənin və ya sazişin imzalanması gözlənilirmi?
– Əslində, iki ölkə arasında razılaşdırılmış bir anlaşma memorandumu var və mən onu Azərbaycanlı həmkarımla imzalamaqdan məmnun olaram. Enerji Həftəsində iştirakıma əmin deyiləm, lakin mütləq Bakıya səfər etməyi planlaşdırıram.
https://report.az/energetika/admir-sahmanovic-monteneqro-xezerden-albaniyaya-uzanan-qaz-kemeri-uzerinde-islemeyi-planlasdirir-musahibe